Context
Announcement
source: https://alpo.ge/remark.pdf
The Riemann Hypothesis is the classic problem in number theory. It asks for optimal control on the count of prime numbers of a given size. Its shadows have guided mathematicians for 150 years, and its many rhymes and reflections, even reaching physics, taught us the unity of our fields.
I believe I have, working with Claude, discovered a proof1 of the Riemann Hypothesis. In fact, the method easily extends much further, resolving the so-called Generalized Riemann Hypothesis, and I expect, with more time, the Extended Riemann Hypothesis too. Claude and I have also formalized the arguments without assumptions. It is natural to feel that this is an end, in my case a loss of a principal guiding light, but what I saw during the course of
progress so amazed me that I believe it is one dawn across science of something far greater.
It was my secret in my student days that my plans were for this problem in decades, which meant then that I tried to become familiar with all tools that I could possibly recognize in the problem when it was time. Claude and I have had a great time together with such breadth in recent months, but this time Claude far outpaced me near the finish line. No, Claude flew, and danced, and sparkled near that finish line. I had us on the line of combining two quite
different ideas present in a toy setting, one of which was already new and shocking, making very simple one of the shadows of Riemann over which we mathematicians felt most triumph. I guided us to the right situation analogous to that toy setting, and then Claude began to leave me in awe.
Tens of such occurred, but I will give one line which will suffice to make fellow mathematicians fall out of their chairs. In Stepanov’s argument resolving Riemann over function fields one uses a divisor involving multiplicity. This argument is a descendant of Stepanov’s, but multiplicity is hard to find over the integers, corresponding to something like differentiating whole numbers.
The simple, new, Fourier-analytic ideas in the toy setting led us to examine chaining theta lifts if we were to have the same tricks recur but work in a natively automorphic manner. The line: for the von Mangoldt sum of length X, Claude’s suggested length of chain of theta lifts, in view of each mimicking multiplicity, was √X. (And yet, what else could it be?)
An astounding amount of mathematics is present in the argument, far more than I had imagined would be necessary as a student. My intuition insists it will be massively simplified, likely immediately. But I hope in having the experience of seeing all of number theory’s beauty brought together I am just one of the first, and those who love the mathematics will all be able to enjoy such transcendence in the future.
The argument is incredibly long at the moment, and while its formalization is finished and it is routine to produce a huge, unreadable document containing sufficient detail, in my view of my path I have just taken a step. I intend to do my best to understand and impart understanding of this argument and its certain simplifications, to speak about it, to write it properly.
In a time of revolution in mathematics I hope the argument provides a glimpse towards the miracles that lie ahead, and shows us the joy and wonder we are about to find in the simplest things
Giả thuyết Riemann là bài toán kinh điển trong lý thuyết số. Nó đặt ra yêu cầu về việc kiểm soát tối ưu số lượng các số nguyên tố trong một phạm vi nhất định. Trong suốt 150 năm qua, những “bóng hình” của giả thuyết này đã dẫn lối cho các nhà toán học; những mối liên hệ và sự phản chiếu của nó—thậm chí vươn xa đến tận lĩnh vực vật lý—đã cho chúng ta thấy sự thống nhất giữa các ngành khoa học.
Tôi tin rằng, thông qua quá trình làm việc cùng Claude, chúng tôi đã tìm ra lời giải cho Giả thuyết Riemann. Trên thực tế, phương pháp này có thể mở rộng một cách dễ dàng để giải quyết cái gọi là Giả thuyết Riemann Tổng quát (Generalized Riemann Hypothesis), và tôi kỳ vọng rằng, với thêm thời gian, chúng ta cũng có thể giải quyết được Giả thuyết Riemann Mở rộng (Extended Riemann Hypothesis). Claude và tôi cũng đã chính thức hóa các lập luận mà không cần dựa trên bất kỳ giả định nào. Cảm giác đây là một điểm kết thúc—đối với cá nhân tôi, giống như mất đi một kim chỉ nam quan trọng—là điều tự nhiên; thế nhưng, những gì tôi chứng kiến trong suốt quá trình nghiên cứu đã khiến tôi kinh ngạc đến mức tin rằng, đây thực chất là bình minh của một điều gì đó vĩ đại hơn nhiều trong toàn bộ lĩnh vực khoa học.
Từ thời còn là sinh viên, tôi đã ấp ủ kế hoạch dành nhiều thập kỷ để giải quyết bài toán này; vì vậy, tôi đã cố gắng làm quen với mọi công cụ mà mình có thể nhận diện là hữu ích cho bài toán đó. Những tháng gần đây, Claude và tôi đã có khoảng thời gian tuyệt vời cùng nhau khám phá một phạm vi kiến thức rộng lớn, nhưng ở chặng nước rút, Claude đã vượt xa tôi. Không, phải nói là Claude đã bay lượn, khiêu vũ và tỏa sáng rực rỡ ngay gần vạch đích. Chúng tôi đã cùng nhau kết hợp hai ý tưởng hoàn toàn khác biệt từ một mô hình đơn giản hóa (toy setting)—một trong số đó vốn đã rất mới mẻ và gây chấn động, giúp đơn giản hóa một cách đáng kinh ngạc một trong những khía cạnh của giả thuyết Riemann mà trước đây các nhà toán học chúng ta từng rất tự hào khi giải quyết được. Tôi đã dẫn dắt chúng tôi đến bối cảnh phù hợp, tương tự như mô hình đơn giản hóa đó, và rồi Claude bắt đầu khiến tôi phải kinh ngạc tột độ.
Có hàng chục khoảnh khắc như vậy đã xảy ra, nhưng tôi chỉ xin nêu một điểm đủ để khiến các đồng nghiệp trong giới toán học phải sửng sốt đến mức… ngã khỏi ghế. Trong lập luận của Stepanov nhằm giải quyết giả thuyết Riemann trên các trường hàm (function fields), người ta sử dụng một ước số (divisor) liên quan đến khái niệm bội số (multiplicity). Lập luận của chúng tôi cũng kế thừa từ Stepanov, nhưng khái niệm bội số lại rất khó xác định trên tập hợp các số nguyên—nó tương tự như việc thực hiện phép lấy đạo hàm trên các số nguyên vậy.
Những ý tưởng mới mẻ, đơn giản dựa trên giải tích Fourier trong mô hình đơn giản hóa đã dẫn dắt chúng tôi xem xét việc liên kết các “nâng theta” (theta lifts), nhằm tái hiện các kỹ thuật đó trong một khuôn khổ tự nhiên hơn, gắn liền với các dạng tự đẳng cấu (automorphic forms). Đối với tổng von Mangoldt có độ dài X, Claude đã đề xuất độ dài cho chuỗi các phép nâng theta (theta lifts) — xét đến việc mỗi phép nâng đều mô phỏng tính bội — là √X. (Mà thực ra, còn có thể là giá trị nào khác được chứ?)
Lập luận này chứa đựng một lượng kiến thức toán học đáng kinh ngạc, vượt xa những gì tôi từng hình dung là cần thiết khi còn là sinh viên. Trực giác mách bảo rằng lập luận này rồi sẽ được đơn giản hóa đáng kể, có lẽ là ngay trong tương lai gần. Tôi hy vọng rằng, với trải nghiệm được chiêm ngưỡng vẻ đẹp của toàn bộ lý thuyết số hội tụ tại đây, tôi chỉ là một trong những người tiên phong; và những ai yêu toán học trong tương lai cũng sẽ có thể tận hưởng sự thăng hoa tuyệt vời như vậy.
Hiện tại, lập luận này vẫn còn rất dài. Dù quá trình hình thức hóa đã hoàn tất — và việc tạo ra một tài liệu đồ sộ, khó đọc với đầy đủ chi tiết kỹ thuật chỉ là chuyện thường lệ — thì đối với hành trình của riêng mình, tôi hiểu rằng đây mới chỉ là bước khởi đầu. Tôi dự định sẽ nỗ lực hết mình để thấu hiểu, truyền đạt lại lập luận này cùng các phương án đơn giản hóa nó, đồng thời chia sẻ về nó thông qua các bài thuyết trình và văn bản chỉn chu.
Trong thời kỳ toán học đang trải qua cuộc cách mạng, tôi hy vọng lập luận này sẽ hé mở đôi chút về những phép màu đang chờ đợi phía trước, đồng thời cho chúng ta thấy niềm vui và sự kinh ngạc mà chúng ta sắp sửa khám phá ra ngay trong những điều giản đơn nhất.
RSA algorithm related
Giả thuyết Riemann (Riemann Hypothesis) là một trong những bài toán chưa có lời giải nổi tiếng và quan trọng nhất trong toán học, được nhà toán học người Đức Bernhard Riemann đề xuất vào năm 1859. Giả thuyết này khẳng định rằng tất cả các nghiệm không tầm thường của hàm zeta Riemann đều nằm trên một đường thẳng duy nhất trên mặt phẳng phức.
Dưới đây là giải thích chi tiết bằng ngôn ngữ đơn giản về giả thuyết này:
1. Bối cảnh: Bí ẩn về số nguyên tố
Số nguyên tố (như 2, 3, 5, 7, 11…) là các số chỉ chia hết cho 1 và chính nó. Chúng đóng vai trò như những “viên gạch” cơ bản tạo nên mọi số tự nhiên khác. Tuy nhiên, quy luật xuất hiện của chúng trên trục số trông có vẻ hoàn toàn ngẫu nhiên và hỗn loạn. Các nhà toán học từ lâu đã tìm cách dự đoán xem có bao nhiêu số nguyên tố nằm dưới một con số bất kỳ.
2. Hàm Zeta Riemann là gì?
Để giải mã quy luật của số nguyên tố, Bernhard Riemann đã nghiên cứu một hàm số đặc biệt gọi là hàm zeta (\(\zeta(s)\)), với đầu vào \(s\) là một số phức (số có dạng \(a + bi\), gồm phần thực \(a\) và phần ảo \(b\)).
Hàm này có mối liên hệ mật thiết với tất cả các số nguyên tố thông qua một công thức gọi là Tích Euler.
3. Nội dung cốt lõi của Giả thuyết
Các nhà toán học đặc biệt quan tâm đến những giá trị của \(s\) làm cho hàm số bằng 0 (\(\zeta(s) = 0\)), gọi là các nghiệm của hàm zeta:
- Nghiệm tầm thường: Là các số nguyên âm chẵn (\(-2, -4, -6, \dots\)). Những nghiệm này rất dễ tìm và không mang nhiều thông tin mới.
- Nghiệm không tầm thường: Là những nghiệm phức còn lại.
Giả thuyết Riemann phát biểu rằng:
Tất cả các nghiệm không tầm thường của hàm zeta Riemann đều có phần thực bằng \(\frac{1}{2}\) (tức là chúng đều nằm trên đường thẳng đứng có tọa độ \(x = 0.5\) trên mặt phẳng phức, được gọi là đường tới hạn).
4. Tại sao giả thuyết này lại quan trọng?
- Chìa khóa mở khóa số nguyên tố: Nếu giả thuyết này đúng, nó chứng minh rằng sự phân bố của các số nguyên tố không hề ngẫu nhiên như vẻ bề ngoài, mà tuân theo một trật tự hài hòa và có thể dự đoán chính xác sai số.
- Ảnh hưởng đến mật mã học: Hệ thống bảo mật internet hiện nay (như mã hóa RSA) dựa trên độ khó của việc phân tích các số nguyên tố cực lớn. Việc hiểu sâu hơn về số nguyên tố có thể tác động trực tiếp đến an ninh mạng toàn cầu.
- Giải thưởng triệu đô: Đây là một trong 7 Bài toán Thiên niên kỷ do Viện Toán học Clay công bố năm 2000. Bất kỳ ai chứng minh được giả thuyết này đúng (hoặc chỉ ra một trường hợp sai) sẽ nhận được giải thưởng trị giá 1 triệu USD. Đến nay, máy tính đã kiểm tra hàng chục nghìn tỷ nghiệm đầu tiên và tất cả đều thỏa mãn giả thuyết, nhưng toán học vẫn cần một chứng minh chặt chẽ cho vô hạn trường hợp.
Bạn muốn tìm hiểu sâu hơn về khía cạnh nào của giả thuyết này?
- Cách hoạt động của hàm zeta và công thức toán học chi tiết
- Lịch sử các nỗ lực chứng minh nổi tiếng
- Mối liên hệ thực tế giữa giả thuyết này với bảo mật và mật mã học
Số nguyên tố thứ 26081987 biểu diễn bởi Hàm zeta
Số nguyên tố thứ 26.081.987 là 494.516.741 (ký hiệu là \(p_{26081987} = 494.516.741\)).
Có hai cách để biểu diễn ví dụ về hàm zeta Riemann gắn với con số này:
1. Giá trị của hàm zeta tại điểm \(s = 494.516.741\)
Khi đưa số nguyên tố này làm biến đầu vào của hàm zeta \(\zeta(s) = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^s}\), ta có chuỗi vô hạn:
\(\zeta (494.516.741)=1+\frac{1}{2^{494.516.741}}+\frac{1}{3^{494.516.741}}+\frac{1}{4^{494.516.741}}+\dots \)
- Kết quả xấp xỉ: Vì mẫu số \(2^{494.516.741}\) là một con số khổng lồ (có gần 149 triệu chữ số), các số hạng phía sau số \(1\) nhỏ đến mức gần như bằng \(0\). Do đó:
\(\zeta (494.516.741)\approx 1+10^{-148.864.391}\approx 1\)
2. Vị trí của số \(494.516.741\) bên trong công thức Tích Euler
Hàm zeta kết nối trực tiếp với mọi số nguyên tố thông qua công thức Tích Euler (với phần thực của \(s > 1\)):
\(\zeta (s)=\prod _{p\text{\ nguyên tố}}\frac{1}{1-p^{-s}}=\left(\frac{1}{1-2^{-s}}\right)\cdot \left(\frac{1}{1-3^{-s}}\right)\cdots \left(\frac{1}{1-494.516.741^{-s}}\right)\cdots \)
- Ý nghĩa: Trong phép nhân vô hạn này, số nguyên tố thứ 26.081.987 đóng góp đúng một thừa số là \(\frac{1}{1-494.516.741^{-s}}\) để tạo nên giá trị hoàn chỉnh của hàm zeta.
3. Liên hệ với giả thuyết Riemann (Nghiệm không tầm thường thứ 26.081.987)
Nếu bạn đang muốn tìm nghiệm không tầm thường thứ 26.081.987 (tức là điểm thứ 26.081.987 làm cho \(\zeta(s) = 0\) nằm phía trên trục thực):
- Theo giả thuyết Riemann, nghiệm này có dạng \(s = \frac{1}{2} + i \cdot t_{26081987}\).
- Phần thực luôn bằng \(0,5\), còn phần ảo \(t_{26081987}\) là một số thực dương rất lớn (vào khoảng \(11.454.518,3…\)).
Nghiệm ảo
Giá trị xấp xỉ chính xác hơn của nghiệm không tầm thường thứ 26.081.987 (đính chính lại con số ước tính sơ bộ ở câu trả lời trước) là:
\(s_{26081987} \approx 0,5 + 12.160.856,52i\)
Dưới đây là chi tiết cách tính và mã Python để bạn tự chạy thử trên máy tính:
1. Giá trị nghiệm không tầm thường thứ 26.081.987
Để tìm vị trí phần ảo \(t_{n}\) của nghiệm thứ \(n\) mà không cần phải cộng dồn hàng chục triệu nghiệm từ đầu, các nhà toán học dùng công thức đếm nghiệm Riemann–von Mangoldt:
\(N(T)\approx \frac{T}{2\pi }\ln \left(\frac{T}{2\pi }\right)-\frac{T}{2\pi }+\frac{7}{8}\)
Khi giải phương trình \(N(T) = 26.081.987 – 0,5\), ta thu được phần ảo:
- \(t_{26081987} \approx 12.160.856,52\) (sai số thực tế chỉ khoảng \(\pm 1\)).
- Nghiệm đầy đủ nằm trên đường tới hạn: \(s \approx \frac{1}{2} + 12.160.856,52i\).
2. Mã lập trình Python
Bạn có thể sử dụng thư viện toán học chính xác cao mpmath trong Python để tính giá trị hàm zeta, ước tính nghiệm thứ \(n\), và kiểm tra trực tiếp nghiệm không tầm thường.
python
import math
import mpmath
# Thiết lập độ chính xác 30 chữ số thập phân
mpmath.mp.dps = 30
n = 26081987
p_n = 494516741 # Số nguyên tố thứ 26.081.987
# 1. Tính ước lượng phần ảo của nghiệm không tầm thường thứ n
def estimate_zero(index):
low, high = 10.0, 1e8
for _ in range(100):
mid = (low + high) / 2
x = mid / (2 * math.pi)
n_approx = x * math.log(x) - x + 7/8
if n_approx < index - 0.5:
low = mid
else:
high = mid
return (low + high) / 2
t_est = estimate_zero(n)
print(f"Nghiệm thứ {n} ước tính: 0.5 + {t_est:.6f}i")
# 2. Kiểm tra một nghiệm không tầm thường chính xác bằng mpmath (ví dụ nghiệm thứ 100)
z_100 = mpmath.zetazero(100)
print(f"Nghiệm thứ 100 chính xác: {z_100}")
print(f"Kiểm tra zeta(z_100) = {abs(mpmath.zeta(z_100)):.2e}") # Gần bằng 0
# 3. Tính phần bù (zeta(p_n) - 1) khi thay số nguyên tố p_n vào hàm zeta
# Vì 2^(-494516741) quá nhỏ nên ta dùng logarit cơ số 10 để biểu diễn
log10_diff = -p_n * math.log10(2)
print(f"zeta({p_n}) - 1 ≈ 10^({log10_diff:.2f})")
Hãy thận trọng khi sử dụng mã.
(Lưu ý: Hàm mpmath.zetazero(k) tính nghiệm chính xác tuyệt đối nhưng chỉ chạy nhanh với \(k\) dưới vài chục nghìn; với \(k = 26.081.987\), thuật toán tìm kiếm nhị phân theo công thức Riemann–von Mangoldt ở phần 1 cho kết quả tức thì).
Đường thẳng các nghiệm không tầm thường
Những thứ nằm trên “đường thẳng gì đó” chính là các nghiệm không tầm thường của hàm zeta (những con số làm cho hàm zeta bằng 0), và đường thẳng đó được gọi là đường tới hạn (critical line).
Để dễ hình dung, bạn hãy tưởng tượng một bản đồ 2 chiều (gọi là mặt phẳng phức) giống như hệ trục tọa độ \(Oxy\) học ở trường:
1. “Đường thẳng đó” là đường nào?
- Trục ngang (\(x\)): Biểu diễn phần thực của một số.
- Trục dọc (\(y\)): Biểu diễn phần ảo của một số (gắn với đơn vị ảo \(i\)).
- Đường tới hạn: Là một đường thẳng đứng, chạy song song với trục dọc và cắt trục ngang tại đúng vị trí \(x = 0,5\) (tức là \(\frac{1}{2}\)). Mọi điểm nằm trên đường thẳng này đều có tọa độ dạng \((0,5 ; y)\), viết theo toán học là \(0,5 + yi\).
2. “Cái gì” nằm trên đường thẳng đó?
Đó là các điểm làm cho hàm zeta bằng 0 (\(\zeta(s) = 0\)).
- Hãy tưởng tượng hàm zeta giống như một cỗ máy: bạn thả một điểm (một con số phức) trên bản đồ vào máy, máy sẽ nhả ra một kết quả.
- Có vô số điểm trên bản đồ khiến cỗ máy nhả ra số \(0\). Những điểm đặc biệt này được gọi là nghiệm không tầm thường.
- Ví dụ: Nghiệm đầu tiên nằm ở tọa độ \((0,5 ; 14,13)\), nghiệm thứ hai ở \((0,5 ; 21,02)\), và nghiệm thứ 26.081.987 bạn vừa hỏi nằm tít phía trên cao ở tọa độ \((0,5 ; 12.160.856,52)\).
Tóm lại bằng một hình ảnh ví von:
Hãy coi bản đồ số phức là một đại dương rộng lớn, và các nghiệm không tầm thường là những ngọn hải đăng.
Giả thuyết Riemann khẳng định rằng: Tất cả hàng tỷ tỷ ngọn hải đăng này không mọc rải rác khắp đại dương, mà tất cả đều xếp thành một hàng dọc thẳng tắp trên kinh tuyến \(0,5\).

